Gratis verzending vanaf €40
  • Spiru De grootste Spirituele Webshop van de Benelux
  • Spiru Gratis verzending vanaf €40
  • Spiru Kies een gratis cadeau bij elke bestelling
Francien
DoorFrancien 14 december 2017
Lezen werkt meditatief, ontspan 8 minuten met dit artikel.
1155 x

Klankschalen zijn dé muzikale aanvulling op een Zenvol leven. De klanken en trillingen kunnen je ondersteunen bij spirituele activiteiten als meditatie en yoga. Klankschalen zijn er in allerlei soorten en maten, waardoor het lastig kan zijn om een keuze te maken. Wij helpen je op weg om de klankschaal te kiezen die bij je past en hoe je het instrument kan bespelen.

Een klankschaal kiezen

In dit artikel concentreren we ons op (van oorsprong) Tibetaanse klankschalen. Deze worden meestal van een legering van zeven edelmetalen gemaakt. Van oudsher worden ze ingezet bij religieuze gelegenheden in het boeddhistische Himalayagebied. Ook in China en Japan worden dit soort klankschalen veelvuldig gebruikt. Elke schaal is handgemaakt en heeft dus unieke klank-eigenschappen. Daarom zou je ze het liefst allemaal uitproberen om er één te kiezen. Alleen is die mogelijkheid er niet altijd, bijvoorbeeld wanneer je bij een webshop je klankschaal bestelt. Toch kan je ook zonder ze uit te proberen een inschatting maken van hoe de schaal klinkt en welke je aanspreekt. We geven je hieronder wat handvaten.

klankschalen in verschillende maten

Formaten klankschalen

Klankschalen zijn te koop in uiteenlopende afmetingen, van 10cm doorsnee tot een halve meter of zelfs meer. Je zou denken: hoe groter de schaal, hoe lager het geluid. Dat klopt wel een beetje, maar klankschalen van gelijke diameter kunnen onderling nog flink in toonhoogte verschillen. Lagere tonen worden vaak bij ontspanningssessies gebruikt, terwijl hogere tonen juist energie geven.

Je kan aan de grootte van de schaal de toonhoogte dus enigszins inschatten. Veel belangrijker is: hoe groot wil je ‘m hebben? Zoek je een klein en handzaam formaat dat je gemakkelijk mee kan nemen, een middelgrote voor op de schoorsteenmantel of zo’n joekel om de collectie mee compleet te maken? De keus is aan jou.

Dikte van de wand

De dikte van de wand is van invloed op de klank-ontwikkeling. Klankschalen met een dunne wand spreken over het algemeen sneller aan dan dikwandige exemplaren, d.w.z. dat de klank snel opbouwt en wegebt wanneer je de schaal klopt of aanstrijkt. Een dikkere wand is dus minder snel hoorbaar en sterft ook langzamer weg. Ook dit is meer een indicatie dan exacte wetenschap.

Afwerking

Nog iets om rekening mee te houden bij het kiezen van een klankschaal: de afwerking. Zoek je een eenvoudige gladde klankschaal, eentje met Ohm-inscripties of een sierlijk gegraveerd exemplaar? Dat kan maar één persoon bepalen en dat ben je zelf.

klankschaal gegraveerd
Klankschaal ‘Tibet’ gegraveerd

Tip: maak op dit punt een tussenselectie. Kies vijf klankschalen die je mooi vindt, van het formaat, de dikte en de prijscategorie die je voor ogen hebt. Op deze manier bespaar je jezelf veel leeswerk tijdens het volgende punt.

Uitwerking en unieke eigenschappen

Bij de meeste klankschalen kun je een uitgebreide productomschrijving lezen. Hier vind je informatie over de oorsprong, het maakproces en gebruikte materialen. Daar staat ook vermeld of de schaal handgehamerd is of machinaal vervaardigd. Sommige gebruikers zweren bij een handgehamerde klankschaal, omdat die warmer zou klinken dan een machinale.

Daarnaast staat er vaak beschreven welke uitwerking men de klankschalen toeschrijft. Zo heeft de ‘Medicijn Boeddha’ een helende werking en stimuleert de ‘Saraswati’-klankschaal je creativiteit. Lees je dus goed in en kies een klankschaal met de uitwerking die jij zoekt.

Klankschaal-accessoires

Er zijn verschillende accessoires verkrijgbaar voor bij je klankschaal. Wat je in ieder geval nodig hebt is een viltklopper of aanstrijkstok. Meer hierover in het volgende hoofdstuk, maar ik zeg het alvast: let op het formaat, bij een kleine klankschaal hoort een kleine klopper.

klankschaal-kussenset

Verder kan je kiezen uit een ruim assortiment kussens en onderzetters, waar je de klankschaal op kan zetten. Je schaal heeft niet per se zo’n luxe rustplek nodig, het kan een mooie en/of handige optie zijn. Let ook hierbij weer op het formaat; een kussentje van 10cm zal niet veel ondersteuning bieden aan een klankschaal van een halve meter doorsnede.

Wil je zeker weten dat je schaal, onderzetter en stok of klopper bij elkaar passen, kies dan voor een klankschaal-set (ook mooi als geschenk).

Klankschaal bespelen

Afijn, je hebt de klankschaal gevonden die bij je past. Maar nu komt de volgende uitdaging: hoe bespeel je het instrument? Er zijn verschillende manieren om je klankschaal te bespelen, elk met een andere klank als resultaat. Het is even een uitdaging om het in de vingers te krijgen, maar uiteindelijk word je beloond met de prachtigste klanken uit jouw mooie klankschaal.

Er zijn twee basistechnieken om een klankschaal te bespelen, namelijk kloppen en aanstrijken (het klinkt bijna als een recept voor slagroomtaart).

Kloppen

Viltkloppers in verschillende maten

De eenvoudigste manier om geluid uit je klankschaal te krijgen, is door er met een klopper tegenaan te tikken.De juiste techniek en de sterkte van de slag zijn belangrijk om zo’n mooie, lang aanhoudende piiing of doooiing te krijgen.

Kloppers hebben een vilten of een rubberen bol. Bij een rubberen bol is je aanslag minder goed hoorbaar dan bij een vilten klopper: het geluid ervan trilt dus niet of nauwelijks mee in de uiteindelijke klank. De aanslag van een vilten klopper is beter hoorbaar. Ben je dus eerder iemand van ‘hoe meer geluid, hoe beter’, dan is een vilten klopper iets voor jou.

Let erop dat je het juiste formaat klopper meebestelt. Met een te grote of te kleine klopper haal je niet het beste uit je klankschaal

Hoe doe je dat dan, een klankschaal bespelen met een klopper? Dat gaat zo:

  1. Zet de schaal in de palm van je ene hand en hou de klopper in de andere. Zorg dat je de klankschaal niet afdempt met je vingers. Je houdt de klankschaal dus niet vast, maar gebruikt je handpalm meer als onderzetten voor de klankschaal. In plaats van op je hand, kan je de schaal ook op tafel zetten.

  2. Hou de viltklopper met een ontspannen grip vast aan de steel en tik met de vilten kop tegen de zijkant van de schaal, in het middengebied tussen de rand en de onderkant.

  3. Je zou nu een rijke, langgerekte toon moeten horen. Kan het mooier, denk je? Probeer eens met meer of minder kracht en op verschillende plekken te kloppen. Zo vind je vanzelf de ‘sweet spot’ en haal je de beste klank uit je schaal.

Aanstrijken

Het aanstrijken van je klankschaal doe je met een aanstrijkstok. Gereedschap dat genoemd is naar wat je er mee doet, ik hou daar wel van. Net als bij kloppers moet je erop letten dat je het juiste formaat aanstrijkstok bestelt, want te groot of te klein is ook hier niet fijn.

Je hebt aanstrijkstokken van hout en aanstrijkstokken van hout met suède. Puur hout geeft een scherpe begintoon als je draait. Hout met suède dempt de eerste aanstrijking en produceert een zachtere begintoon.

Voor het aanstrijken van een klankschaal is iets meer oefening nodig. Jouw geduld wordt echter beloond, want met deze techniek kan je de klankschaal laten zingen, wat een heerlijk rustgevend of juist stimulerend effect geeft. Wat moet je doen om het vak van klankschaal-aanstrijker onder de knie te krijgen?

  1. Neem een zitpositie aan met een rechte rug en laat je ademhaling haar natuurlijke gang gaan. Als je actief bent met yoga en/of meditatie, dan is dit voor jou bekend terrein. Volg anders eerst onze how-to ‘Zo vind je de ultieme meditatiehouding‘.
  2. Heb je jouw houding gevonden en is je ademhaling relaxed en natuurlijk? Plaats dan de klankschaal op de palm van je niet-dominante hand. Niet afdempen met je vingers, anders verkort je het zingen van de schaal.
  3. Neem de aanstrijkstok in je andere hand. Hierbij is een goede, ontspannen grip belangrijk. Er is echter geen universele of ‘de beste’ manier om een aanstrijkstok vast te houden. Dit is een kwestie van uitproberen wat jij het fijnst vindt. Eén manier is deze: pak de stok, met het dikke gedeelte naar onderen gericht, bovenaan de steel (of iets lager) tussen duim en wijsvinger en sluit de andere vingers losjes om de steel.
  4. Plaats het strijkgedeelte van de stok in een lichte hoek tegen de rand van de schaal. Maak een soepele, cirkelende beweging om de schaal heen terwijl de stok contact houdt met de schaal. Om de schaal ‘op te warmen’, kan je de schaal eerst licht aantikken voordat je begint met strijken. Zo komt de klank sneller op gang, maar je moet na het aantikken wel direct beginnen met de cirkelende beweging.
  5. Blijf de schaal rustig omcircelen met je strijkstok, alsof je in de soep roert. Belangrijk is dat je niet duwt, anders kan de klank zich niet opbouwen. Na een aantal bewegingen begin je een zingende boventoon te horen, die langzaam aanzwengelt en steeds beter hoorbaar wordt.
  6. Als de toon is gezet, geef dan iets druk bij het aanstrijken en blijf doorgaan tot je het volle, zingende geluid hoort. Haal dan de strijkstok los van de klankschaal en geniet van het betoverende geluid!

Maestro Hans de Back laat zien hoe je klankschalen aanstrijkt.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *